یک نهاد مستقل حقوق بشری با انتشار گزارشی جامع، بار دیگر توجه جامعه جهانی را به آنچه «حملات سیستماتیک و ازپیشبرنامهریزیشده داعش خراسان علیه هزارهها» خوانده جلب کرده است. سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان (AHRDO) در این گزارش ۱۰۰ صفحهای که روز سهشنبه، ۱۸ قوس ۱۴۰۴ منتشر شد، بهصورت مفصل به بررسی ماهیت، انگیزهها و ابعاد گسترده خشونتهای این گروه پرداخته و نتیجه گرفته که این حملات میتواند «مصداق آشکار نسلکشی» باشد.
یک دهه خشونت سازمانیافته
گزارش با بررسی اسناد رسمی داعش، مصاحبه با بازماندگان و شاهدان عینی، گفتوگو با تحلیلگران، پژوهشگران مستقل، مقامات امنیتی پیشین و اعضای کمیته نظارت سازمان ملل، نشان میدهد که هزارهها از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ هدف حملات مکرر، گسترده و با انگیزهی مذهبی–قومیتی بودهاند؛ حملاتی که به گفته AHRDO «نه تصادفی، بلکه نتیجه برنامهریزی و راهبرد مشخص داعش برای حذف هزارهها» است.
در گزارش آمده که نشریهها و رسانههای وابسته به داعش خراسان، هزارهها و شیعیان را با برچسبهایی چون «کافر»، «رافضی» و «مرتد» هدف قرار داده و این زبان نفرتپراکن، زمینه را برای توجیه ایدئولوژیک کشتار آنان فراهم کرده است.
مطابقت با معیارهای نسلکشی
تحلیل حقوقی این گزارش نشان میدهد که روشها و انگیزههای داعش خراسان در بسیاری موارد با تعاریف حقوق بینالمللی نسلکشی مطابقت دارد. در بخش دیگری از این گزارش آمده است:
قتل و آزار سیستماتیک بر پایه دین و قومیت
حمله عمدی به غیرنظامیان
هدف قرار دادن اماکن آموزشی، درمانی و مذهبی
تحریک عمومی و مستقیم به کشتار یک گروه مشخص
این موارد، مطابق با مواد ۶ و ۲۵ کنوانسیون رم، میتواند بهعنوان ارتکاب نسلکشی و جنایت علیه بشریت تعریف شود.
موسسه حقوق بشر و دمکراسی تأکید کرده که «قصد نسلکُشانه» داعش در تولیدات رسانهای این گروه آشکار است؛ رسانههایی که با ستایش حملات و ترغیب پیروان به تداوم خشونت، نقش بازوی ایدئولوژیک و عملیاتی را همزمان ایفا میکنند.
فهرست حملات شاخص داعش علیه هزارهها
در گزارش، شماری از برجستهترین حملات داعش طی سالهای اخیر بازخوانی شده است؛ حملاتی که دهها رویداد خونین را در حافظه جمعی جامعه هزاره ثبت کردهاند:
حمله به تجمع اعتراضی دهمزنگ (۲۰۱۶)
کشتار مسجد جوادیه هرات (۲۰۱۷)
انفجارهای مرکز آموزشی کوثر دانش (۲۰۲۰)
حمله به زایشگاه دشتبرچی (۲۰۲۱)
حمله به مکاتب سیدالشهدا و عبدالرحیم شهید
حمله به موتر کاستر در غرب کابل (۲۰۲۴)
کمین خونین علیه زائران بازگشته از کربلا در دایکندی (سپتامبر ۲۰۲۴)
این حملات صدها قربانی بر جای گذاشته است؛ از جمله زنان باردار، کودکان، دانشآموزان، استادان، ورزشکاران و زائران مذهبی.
سازمان ملل نیز براساس برآوردهای خود تخمین زده که داعش خراسان میان سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ بیش از دو هزار غیرنظامی را در افغانستان کشته است.
پیامدهای عمیق اجتماعی و روانی
گزارش میافزاید که تداوم خشونت هدفمند علیه هزارهها باعث شکلگیری «ترومای جمعی»، محدودشدن دسترسی به آموزش و خدمات، مهاجرت اجباری گسترده، و تخریب زیرساختهای حیاتی جامعه هزاره شده است.
در بخش دیگری آمده:
«شدت و تکرار حملات، عمق نفرت فرقهای را نشان میدهد و پیامدهای آن فراتر از تلفات انسانی، به نابسامانی اجتماعی، روانی و اقتصادی گسترده انجامیده است.»
فراخوان برای اقدام فوری بینالمللی
AHRDO از سازمان ملل، دادگاه کیفری بینالمللی و نهادهای حقوق بشری خواسته است:
این گزارش و اسناد مشابه را بررسی کنند. برای بهرسمیتشناسی حقوقی نسلکُشی علیه هزارهها گام بردارند. یک مکانیسم مستقل برای گردآوری شواهد جنایات همه طرفها در افغانستان ایجاد شود. آزار و تعقیب قومی–مذهبی در برنامه تحقیقاتی نهادهای بینالمللی در اولویت قرار گیرد
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان نیز مورد خطاب قرار گرفته تا «از تمرکز ویژه بر خشونتهای مبتنی بر قومیت و مذهب اطمینان حاصل کند.»
گزارش کامل را از لینک زیر بدست بیاورید.
دِهمزنگ 
بیان دیدگاه