دهم سپتامبر، “روز جهانی پیشگیری از خودکشی” است؛ روزی برای شکستن سکوت، کاهش انگ اجتماعی و یادآوری این واقعیت که بسیاری از مرگهای ناشی از خودکشی قابل پیشگیریاند. به گفتهٔ “سازمان جهانی بهداشت“، این روز فرصتی برای افزایش آگاهی و تقویت اقدامات پیشگیرانه است. “انجمن بینالمللی پیشگیری از خودکشی” نیز موضوع جهانی سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ را “تغییر روایت دربارهٔ خودکشی” تعیین کرده است؛ یعنی حرکت از سرزنش و سکوت به سوی گفتوگوی مسئولانه، همدلی و اقدام عملی.
تازهترین آمار رسمی چه میگوید؟
بر اساس تازهترین آمار “اداره آمار استرالیا“، مربوط به مرگهای ثبتشده در سال ۲۰۲۴ که در ماه مه ۲۰۲۶ بازبینی شد، در آن سال مجموعاً ۳٬۳۲۶ نفر در استرالیا بر اثر خودکشی جان باختند.
بنابراین، مردان ۷۶٫۳ درصد تمام مرگهای ناشی از خودکشی را تشکیل میدادند؛ یعنی از هر چهار نفری که جان باختند، بیش از سه نفر مرد بودند.
محاسبه بر پایهٔ آمار رسمی اداره آمار استرالیا نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط روزانه حدود ۹٫۱ نفر در استرالیا بر اثر خودکشی جان باختند؛ سهم مردان نزدیک به ۶٫۹ نفر در روز بود. به بیان دیگر، تقریباً هر سه ساعت یک مرد در استرالیا بر اثر خودکشی جان باخته است.
مطابق دادههای اداره آمار استرالیا، نرخ استانداردشده مرگ ناشی از خودکشی در سال ۲۰۲۴ برای مردان ۱۸٫۴ مورد در هر صد هزار نفر و برای زنان ۵٫۶ مورد در هر صد هزار نفر بود. در نتیجه، نرخ مرگ مردان حدود ۳٫۳ برابر زنان بوده است.
در مقایسه با سال ۲۰۲۳، شمار مردانی که جان باختند ۵۰ نفر یا حدود دو درصد افزایش یافت؛ درحالیکه شمار زنان ۳۵ نفر کاهش پیدا کرد. با وجود افزایش اندک شمار کل مرگها، دادههای اداره آمار استرالیا نشان میدهد که نرخ استانداردشده مجموع جمعیت از ۱۲٫۲ به ۱۱٫۹ در هر صد هزار نفر کاهش یافت. تفاوت میان «تعداد» و «نرخ» به رشد و تغییر ترکیب سنی جمعیت مربوط میشود.
میانه سن افرادی که در سال ۲۰۲۴ بر اثر خودکشی جان باختند، بر اساس آمار رسمی، حدود ۴۶ سال بود. اداره آمار استرالیا گزارش داده است که خودکشی همچنان یکی از علتهای اصلی مرگ زودرس و علت نخست مرگ در میان افراد ۱۵ تا ۴۴ ساله است. در میان مردان، گروه سنی ۴۰ تا ۴۴ سال بیشترین سهم عددی را داشت؛ اما بالاترین نرخ سنی در مردان ۸۵ ساله و بالاتر دیده شد. این دو نکته متناقض نیستند. یکی درباره تعداد مرگها و دیگری درباره تعداد مرگ نسبت به جمعیت همان گروه سنی است.
چرا شمار مردان چنین بالاست؟
برای خودکشی معمولاً نمیتوان یک علت واحد تعیین کرد. “اداره آمار استرالیا” نیز تأکید میکند که خودکشی پدیدهای پیچیده و چندعاملی است. خودکشی اغلب نتیجه همزمانشدن چندین عامل است. بیماری روانی، فروپاشی رابطه عاطفی، مصرف الکل یا مواد، فشار اقتصادی، مشکلات حقوقی، بیماری جسمی، درد مزمن، انزوا و ناتوانی در دسترسی به حمایت مناسب.
در تحلیل پروندههای پزشکی قانونی سال ۲۰۲۴ که از سوی اداره آمار استرالیا منتشر شده است، بهطور متوسط بیش از چهار عامل خطر برای هر مرگ ثبت شده بود. عوامل زیر در پروندههای مردان بیشتر دیده میشدند:
این درصدها با یکدیگر همپوشانی دارند و نباید با هم جمع شوند. اداره آمار استرالیا نیز هشدار میدهد که حضور یک عامل در پرونده الزاماً به این معنا نیست که همان عامل، علت مستقیم مرگ بوده است.
جدایی عاطفی و از دسترفتن شبکه حمایت
بر اساس دادههای اداره آمار استرالیا، مشکلات رابطه با همسر یا شریک عاطفی یکی از برجستهترین عوامل ثبتشده برای مردان است. در مردان ۲۵ تا ۴۴ ساله، این عامل در حدود ۳۱٫۱ درصد پروندهها دیده شده است.
پژوهش “مؤسسه مطالعات خانواده استرالیا” نیز نشان میدهد مردانی که در یک سال گذشته جدایی عاطفی را تجربه کردهاند، بهمراتب بیشتر از دیگر مردان از افکار یا اقدام به خودکشی گزارش دادهاند. در این مطالعه، افکار خودکشی در یک سال گذشته میان مردان دارای تجربه جدایی ۱۸٫۳ درصد و در سایر مردان ۵٫۲ درصد بود. اقدام به خودکشی نیز بهترتیب ۶٫۸ درصد و ۰٫۹ درصد گزارش شد.
مؤسسه مطالعات خانواده استرالیا توضیح میدهد که جدایی ممکن است همزمان با کاهش تماس با فرزندان، مشکل مسکن، فشار مالی، منازعه حقوقی و از دسترفتن مهمترین منبع حمایت عاطفی همراه شود. این آمار یک ارتباط جدی را نشان میدهد، اما ثابت نمیکند که جدایی بهتنهایی علت مستقیم خودکشی است.
مردان دیرتر کمک میخواهند
تفاوت میان زنان و مردان را نمیتوان تنها با میزان بیماری روانی توضیح داد. بر اساس “مطالعه ملی سلامت روان و رفاه استرالیا“، در میان افرادی که طی ۱۲ ماه گذشته یک اختلال روانی داشتهاند، ۵۱٫۱ درصد زنان اما فقط ۳۶٫۴ درصد مردان به متخصص سلامت مراجعه کردهاند.
همین مطالعه نشان میدهد که در کل جمعیت نیز ۲۱٫۶ درصد زنان، در برابر ۱۲٫۹ درصد مردان، برای سلامت روان خود از خدمات حرفهای استفاده کرده بودند. هنجارهایی که مردان را به پنهانکردن آسیبپذیری، تحمل فردی بحران یا کمکنخواستن تشویق میکنند، میتوانند شناسایی و درمان مشکل را به تأخیر بیندازند.
نابرابری اقتصادی و جغرافیایی
دادههای “اداره آمار استرالیا” نشان میدهد که خطر در سراسر استرالیا یکسان توزیع نشده است. نرخ خودکشی مردان در مناطق دورافتاده و بسیار دورافتاده در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۹٫۸ مورد در هر صد هزار نفر بود؛ در شهرهای بزرگ این نرخ ۱۵٫۲ مورد گزارش شد. بنابراین، نرخ مناطق دورافتاده بیش از ۲٫۶ برابر شهرهای بزرگ بوده است.
همین دادهها نشان میدهد که در محرومترین مناطق اقتصادیـاجتماعی، نرخ مردان ۲۹٫۵ مورد در هر صد هزار نفر بود، درحالیکه در برخوردارترین مناطق به ۱۱٫۶ مورد میرسید. محدودیت خدمات درمانی، فاصله جغرافیایی، ناامنی شغلی، فشار مالی، انزوای اجتماعی و دسترسی کمتر به حمایت میتواند بخشی از این نابرابری را توضیح دهد.
بر اساس آمار اداره آمار استرالیا، این نابرابری برای مردان بومی و جزیرهنشین تنگه تورس شدیدتر است. در شش حوزهای که دادههای آنها برای مقایسه مناسب تشخیص داده شد، نرخ استانداردشده مردان بومی در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۵٫۱ مورد در هر صد هزار نفر بود؛ تقریباً سه برابر نرخ ملی مردان. البته اداره آمار استرالیا تأکید میکند که تغییر شیوه شناسایی افراد بومی در دادههای رسمی، مقایسه روند سالهای مختلف را دشوار میکند.
پیشگیری فقط وظیفه خدمات رواندرمانی نیست
آمار نشان میدهد پاسخ مؤثر باید فراتر از درمان بیماری روانی باشد. مردی که همزمان با جدایی، بیکاری، بدهی، درد مزمن، مصرف الکل یا مواد و منازعه حقوقی روبهرو است، به حمایت هماهنگ نیاز دارد؛ نه اینکه برای هر مشکل به نهادی جداگانه فرستاده شود.
خدمات پیشگیری باید در محیطهایی حضور فعال داشته باشند که مردان در آن زندگی و کار میکنند. محل کار، باشگاههای ورزشی، مراکز محلی، جوامع مهاجر و پناهنده، مناطق روستایی و خدمات مراقبت اولیه. همچنین دورههای پس از جدایی، ازدستدادن شغل، تشخیص بیماری جدی، اقدام قبلی به خودکشی یا ترخیص از بیمارستان باید بهعنوان دورههای پرخطر شناخته شوند.
برای خانواده و دوستان نیز مهم است که تغییراتی مانند کنارهگیری ناگهانی، ناامیدی شدید، بخشیدن داراییهای شخصی، افزایش مصرف الکل یا مواد، خداحافظی غیرمعمول یا صحبتکردن درباره سرباربودن را جدی بگیرند. پرسش مستقیم و بدون سرزنش درباره افکار خودکشی، گوشدادن و متصلکردن فرد به کمک حرفهای میتواند فرصت مداخله ایجاد کند.
مردان استرالیا به این دلیل جان نمیبازند که «ضعیف» هستند. آمار از مجموعهای از فشارهای روانی، عاطفی، اقتصادی و اجتماعی حکایت دارد که گاهی دیر دیده میشوند. تغییر روایت یعنی بحران مردان را پیش از رسیدن به مرحله اضطراری بشناسیم، کمکخواستن را نشانه مسئولیت بدانیم و خدمات را به کسانی برسانیم که معمولاً خودشان برای یافتن آن قدم پیش نمیگذارند.
اگر کمک فوری لازم است
اگر شما یا فردی در نزدیکیتان در خطر فوری قرار دارد، با شماره ۰۰۰ تماس بگیرید یا به نزدیکترین بخش عاجل بیمارستان مراجعه کنید.
– “Lifeline“: شماره ۱۳ ۱۱ ۱۴، شبانهروزی
– “Suicide Call Back Service“: شماره ۱۳۰۰ ۶۵۹ ۴۶۷
– “MensLine Australia“: شماره ۱۳۰۰ ۷۸۹ ۹۷۸
– “13YARN“، ویژه بومیان و جزیرهنشینان تنگه تورس: شماره ۱۳ ۹۲ ۷۶
– برای دریافت مترجم شفاهی، از جمله به زبانهای فارسی، دری یا هزارگی، میتوان با “TIS National” به شماره ۱۳۱ ۴۵۰ تما بگیرید.
یادداشت آماری: رقم ۳٬۳۲۶ نفر و تفکیک جنسی آن، از بازبینی رسمی ماه مه ۲۰۲۶ اداره آمار استرالیا گرفته شده است. بعضی جزئیات سنی و عوامل خطر بر پایه تحلیل تفصیلی اولیه پروندههای سال ۲۰۲۴ است و ممکن است در بازبینیهای بعدی اندکی تغییر کند. این آمار بر اساس سال ثبت مرگ تنظیم شده است، نه لزوماً تاریخی که مرگ در آن رخ داده است.
