نخستین زن وکیل از جامعهٔ هزارهٔ پاکستان، به پاس دفاع از حقوق اقلیت‌ها، پناهندگان و زنان و ایستادگی در برابر سرکوب و تبعیض، از برندگان جایزهٔ رایت لایولی‌هود معرفی شد.
دهمزنگ ـ جلیله حیدر، وکیل و فعال حقوق بشر هزاره در پاکستان، برندهٔ جایزهٔ «رایت لایولی‌هود» سال ۲۰۲۶ شد؛ جایزه‌ای که به «نوبل بدیل» شهرت دارد. بنیاد برگزارکنندهٔ این جایزه در سویدن، روز ۳۰ سپتامبر، از تلاش‌های او برای مقابله با آزار و سرکوب قومی، دولتی و مردسالارانه تقدیر کرد.
هیئت داوران، حیدر را به دلیل شکستن موانع به‌عنوان نخستین زن وکیل از جامعهٔ هزاره و دفاع از انسان‌هایی که با تبعیض و محرومیت روبه‌رو هستند، شایستهٔ این جایزه دانسته است. این بنیاد، باور محوری او را چنین توصیف کرده است: «هیچ انسانی غیرقانونی نیست.»
حیدر در ۱۰ دسامبر ۱۹۸۴ در کویته به دنیا آمده و در سال ۲۰۱۰ از کالج حقوق دانشگاهی کویته فارغ‌التحصیل شده است. فعالیت‌های او در بلوچستان، دفاع حقوقی را با اعتراض مدنی و تلاش برای توانمندکردن گروه‌های محروم پیوند داده است.
به گزارش گلف‌نیوز، دفتر حقوقی او تاکنون بیش از هفت‌هزار پرونده را پیگیری کرده است؛ پرونده‌هایی مربوط به اقلیت‌ها، پناهندگان، افراد ترنس، فعالان سیاسی و مدافعان حقوق بشر که بسیاری از وکلای دیگر، پذیرش آن‌ها را پرخطر یا فاقد منفعت مالی می‌دانستند. فعالیت حقوقی این دفتر همچنین به رفع محدودیت سفر بیش از ۶۰۰ فعال سیاسی و مدافع حقوق بشر کمک کرده است.
یکی از نقاط برجستهٔ فعالیت حیدر، اعتراض به کشتارهای هدفمند هزاره‌ها در سال ۲۰۱۸ بود. بنا بر روایت بنیاد رایت لایولی‌هود، او اعتصاب غذای هفت‌روزه‌ای را رهبری کرد که خواست اصلی آن، پایان‌دادن به این کشتارها و تأمین امنیت جامعهٔ هزاره بود. این اعتراض به دیدار مستقیم فرمانده وقت ارتش پاکستان با او و زنان معترض هزاره و تعهد به حفاظت از این جامعه انجامید.
فعالیت‌های حیدر به دادگاه و اعتراض‌های خیابانی محدود نمانده است. او از اعضای بنیان‌گذار «جبههٔ دموکراتیک زنان» است و در راه‌اندازی نخستین راهپیمایی زنان در بلوچستان نقش داشته است. سازمان او با نام «ما انسان‌ها» نیز به بیش از ۴۰۰ زن که همسرانشان را در حملات تروریستی از دست داده‌اند، برای دستیابی به استقلال مالی کمک کرده است.
این فعالیت‌ها با خطرهای جدی همراه بوده است. حیدر بارها با بازداشت، آزار اینترنتی و تهدید به مرگ روبه‌رو شده و نامش دو بار در فهرست ممنوعیت خروج از پاکستان قرار گرفته است. او در سال ۲۰۱۶ نیز از انفجاری جان سالم به در برد که هنگام سوگواری برای یکی از همکاران وکیلش رخ داد؛ همکاری که ساعاتی پیش‌تر در مسیر دادگاه به ضرب گلوله کشته شده بود.
حیدر در سخنانی که بنیاد منتشر کرده، عدالت را با شنیده‌شدن صدای انسان‌ها، آزادی بیان و حق زندگی بدون ترس پیوند می‌دهد. او تأکید کرده است که همچنان از قانون، همبستگی و صدای خود برای فراهم‌کردن این حقوق برای دیگران استفاده خواهد کرد.
جایزهٔ رایت لایولی‌هود در سال ۱۹۸۰ پایه‌گذاری شد و با وجود شهرتش به «نوبل بدیل»، جایزه‌ای مستقل از جوایز نوبل است. این جایزه از تلاش‌ها برای عدالت، صلح و حل مسائل جهانی پشتیبانی می‌کند.
در کنار جلیله حیدر، تیمنیت گبرو، پژوهشگر هوش مصنوعی در ایالات متحده، «مجمع زنان روستایی» در جنوب آفریقا و «انجمن وکلای جوان گرجستان» نیز از برندگان امسال هستند. قرار است مراسم تقدیر از برندگان، اول دسامبر ۲۰۲۶ در استکهلم برگزار شود.
جلیله حیدر، وکیل هزارهٔ پاکستانی، برندهٔ جایزهٔ «نوبل بدیل» ۲۰۲۶ شد
