روز فرهنگ هزاره در مرکز گرنویل، واقع در غرب سیدنی، به ابتکار شورای شهر کمبرلند و با همکاری شورای فرهنگی هزارهها «هزاریان» برگزار شد؛ رویدادی که با هدف پاسداشت هویت فرهنگی، تقویت همبستگی اجتماعی و معرفی غنای فرهنگی جامعه هزاره در استرالیا سازماندهی شده بود. این برنامه، با حضور چهرههای فرهنگی، اجتماعی و نمایندگان نهادهای رسمی، به یکی از رویدادهای مهم جامعه هزاره در غرب سیدنی بدل شد.
برنامه با گردانندگی نوریه علیزاده آغاز شد و آقای شین لاو، سپاسگزاری و تقدیر از بومیان استرالیا را اجرا کرد.
بخش نخست برنامه به سخنرانی اختصاص داشت. در این بخش، خانم حوا رضایی از انجمن الزهرا، خانم اوله حمید شهردار کمبرلند، و لیندا ولتز نماینده پارلمان، پیرامون اهمیت بهرسمیت شناختن و بزرگداشت روز فرهنگ هزاره سخن گفتند. محور اصلی سخنان آنان، تأکید بر نقش فرهنگ در حفظ هویت، تقویت چندفرهنگی و ایجاد همزیستی مسالمتآمیز در جامعه استرالیا بود. در این میان، سخنان شهردار کمبرلند با استقبال و تشویق گسترده حاضران همراه شد؛ جایی که وی از افتتاح رسمی «روز فرهنگ هزاره» توسط شورای شهر حرف زد. اقدامی نمادین که از جایگاه رو به رشد جامعه هزاره در ساختار اجتماعی در شورای محلی حکایت دارد.
نکتهای که این رویداد را برجستهتر میسازد، جایگاه نهادی آن است. برگزاری این برنامه در قالب رسمی شورای شهر کمبرلند، آن را به یک نقطه عطف در مسیر بهرسمیتشناسی فرهنگی هزارهها در استرالیا تبدیل کرده است. این شورا نهتنها روز فرهنگ هزاره را به رسمیت شناخته، بلکه آن را در چارچوب تقویم فرهنگی خود گنجانیده است؛ اقدامی که نشاندهنده پذیرش رسمی و ادغام فرهنگی این جامعه در ساختارهای محلی استرالیاست و میتواند زمینهساز تداوم و توسعه چنین برنامههایی در آینده باشد.
در ادامه، برنامههای هنری بهعنوان بخش جذاب و پرمخاطب مراسم برگزار شد. نخست، رقص محلی هزارگی توسط نوین خرم اجرا گردید. هرچند این اجرا بهدلیل برخی ناهماهنگیها با تأخیر آغاز شد، اما کیفیت هنری بالا و اجرای چشمنواز آن توانست فضای سالن را به شور و هیجان بکشاند و توجه مخاطبان را به خود جلب نماید. در بخش بعدی، رقص رومی (سماع) توسط گوکدین کلیک به نمایش درآمد؛ اجرایی که با الهام از اندیشههای مولانا، رقص را بهمثابه نمادی از رهایی روح از قید و بندهای مادی و رسیدن به ساحتهای متعالی معنا به تصویر کشید. این اجرا، با ظرافت و معنای عمیق خود، یکی از نقاط برجسته برنامه محسوب میشد. رقص سماع خواستگاهی عمیق در فرهنگ باستان دارد و به ریشههای مردم جغرافیای تورکستان و ایران باستان بر میگردد.
بخش موسیقی در این رویداد جایگاه ویژهای داشت. هاتف حیدری با اجرای قطعاتی با دمبوره، رنگ و بوی اصیل موسیقی هزارگی را به برنامه بخشید. در کنار او، زهرا الهام؛ خواننده برجسته و از چهرههای شناختهشده موسیقی افغانستان، تنها ستاره زن موسیقی افغانستان با اجرای درخشان خود، جلوهای متفاوت و تأثیرگذار به مراسم داد و توانست ارتباطی عاطفی و هنری بسیار عمیق با مخاطبان برقرار نماید.
در پایان برنامه، شورای فرهنگی هزارهها «هزاریان» با اهدای لوحهای کریستال، «جایزه دلآرام (آبه میرزا)» را به زهرا الهام و هاتف حیدری، در تقدیر از فعالیتهای هنری و نقش آنان در خدمت به جامعه، اعطا کرد. این جوایز توسط آیدا تگین اعلام و توسط داین کولمن، از اعضای شورای شهر کمبرلند، به برگزیدگان تقدیم شد. این ابتکارِ نو و قابل توجه، میتواند بهعنوان الگویی مؤثر برای نهادینهسازی فرهنگ تقدیر از هنرمندان در جامعه تلقی گردد.
در کنار برنامههای اصلی، میزهای فرهنگی کوچک نیز در محل برگزاری دایر شده بود. از جمله، «کابل بوتیک» و بخش خوشنویسی هزاره به مدیریت جمعهخان جعفری، که فضایی برای نمایش هنرها و صنایع فرهنگی فراهم کرده بودند و مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفتند. یک عدد شاهنامه نفیس که از کابفروشی باستان در کوئینزلند آمده بود نیز بر روی میز به نمایش گذاشته شده بود.
در عین حال، یکی از نکات قابل تأمل این برنامه، عدم حضور سران اکثریت نهادهایی بود که خود را نماینده جامعه هزاره معرفی میکنند. نهادهایی که معمولاً ادعای نمایندگی دارند، اما حضور و مشارکت خود را مشروط به در اختیار داشتن و کنترل برنامهها و انحصار جامعه میسازند. این غیبت، در رویدادی با چنین اهمیت و جایگاهی، مایه تأسف است و میتواند پرسشهایی جدی درباره نوع نگاه این نهادها به مفهوم مشارکت جمعی و مسئولیت اجتماعی در قبال جامعه ایجاد کند.
در مجموع، این برنامه از نظر کیفیت اجرایی، هرچند به سطح ایدهآل و مورد انتظار نرسید، اما بهواسطه محتوای غنی، تنوع برنامهها و حضور هنرمندان برجسته، در سطحی قابل قبول و رضایتبخش برگزار شد. برگزاری چنین رویدادهایی نهتنها به حفظ و بازتولید فرهنگ هزاره در مهاجرت کمک میکند، بلکه زمینهساز تعامل فرهنگی و شناخت بیشتر در بستر جامعه چندفرهنگی استرالیا نیز میگردد.
