برنامه‌ی «روز فرهنگ هزاره» در شهر سیدنی، با حضور هزاران تن از اعضای جامعه هزاره، چهره‌های فرهنگی، اجتماعی و شماری از سیاستمداران استرالیایی برگزار شد؛ رویدادی که از حیث گستره حضور، تنوع برنامه‌ها و سطح سازمان‌دهی، در خور جایگاه جامعه هزاره در یکی از مهم‌ترین شهرهای استرالیا ارزیابی می‌شود. این برنامه نه‌تنها یک گردهمایی فرهنگی و بازتابی از هویت، حافظه جمعی و تلاش‌های یک جامعه برای بازتعریف خود در بستر چندفرهنگی استرالیا بود.
گردانندگی برنامه را گل‌افروزی محمدی و جمشید میرزایی از گروه‌های «دای» و «صبا» بر عهده داشتند و ساختار کلی آن شامل بخش‌های متنوعی چون سخنرانی، موسیقی، اجرای دمبوره، شعرخوانی، رقص‌های محلی و فشن‌شو (نمایش لباس‌های سنتی) بود. این تنوع، به‌خوبی نشان‌دهنده تلاش برگزارکنندگان برای ارائه تصویری چندبعدی از فرهنگ هزاره بود.
در بخش ابتدایی، شیرحسین فرهنگ، رئیس انجمن دای، ضمن خوش‌آمدگویی و قدردانی از مهمانان و نهادهای حامی؛ به‌ویژه انجمن‌های «کاتب» و «والفجر» بر نقش تاریخی زنان هزاره در حفظ و ارتقای صنایع دستی تأکید کرد و گفت: «این زنان هزاره بودند که صنایع دستی را به صنعت تبدیل کردند و امروز ما با افتخار این دست‌دوزی‌ها را در روز فرهنگ به نمایش می‌گذاریم.»
دوید سلبا، نماینده ایالتی حوزه فیرفیلد، به‌عنوان یکی دیگر از سخنرانان، به وضعیت آموزش در افغانستان اشاره کرده و از محدودیت‌های موجود، بخصوص برای زنان سخن گفت و از فرصت‌های آموزشی در استرالیا در قیاس به افغانستان سخن راند. او ضمن ابراز افتخار از همکاری با جامعه هزاره، بر اهمیت حمایت از این جامعه در مسیر پیشرفت تأکید نمود.
داین کولمن، استاد دانشگاه و عضو شورای شهر کمبرلند، با پوشیدن لباس سنتی هزاره، ضمن ابراز خرسندی از حضور گسترده افراد با پوشش‌های محلی، نقش مادران و مادربزرگان را در حفظ این میراث فرهنگی ستود. این نوع همراهی نمادین از سوی یک مقام غیرهزاره، نشان‌دهنده عمق نفوذ فرهنگی جامعه در ساختار اجتماعی میزبان است.
دای لی، نماینده پارلمان فدرال نیز سخنانی کوتاه ایراد کرد و با اشاره به تمرکز جمعیت هزاره در حوزه کمبرلند، به واقعیت‌های جمعیتی و سیاسی این جامعه پرداخت. هرچند اشاره او به حوزه انتخابیه‌اش ممکن است در آن فضا چندان ضروری به نظر نمی‌رسید، اما از منظر تحلیل سیاسی، نشان‌دهنده نگاه ابزاری سیاستمداران به توزیع جمعیت و حوزه‌های نفوذ است. نکته‌ی که برای دست‌اندرکاران نهاد‌ها بیش از اندازه مهم باید باشد. بنابراین؛ جای که تمرکز جمعیتی جامعه‌ی ما است، سیاستمداران این مناطق مسؤولیت بیشتر در قبال جامعه دارند.
همچنین، در این بخش، یک جلد از کتاب «صدای عدالت» به مهمانان اهدا شد که خود حامل پیام عدالت‌خواهی و روایت‌گری جامعه هزاره است.
بخش‌های هنری برنامه با شعرخوانی ظریفه آغاز شد و سپس در بخش‌های بعدی، رضا وکیل برنامه قرعه‌کشی را که با حمایت مالی کسب‌وکارهای محلی برگزار شده بود، اعلام کرد.
اجرای دمبوره توسط هاتف حیدری، پس از مدت‌ها، فضای تازه‌ای به برنامه بخشید و مورد استقبال گرم حضار قرار گرفت.
یکی از بخش‌های متفاوت برنامه، اجرای دیالوگ نمایشی توسط محدثه و شهین بود که به موضوع پیچیدگی هویت هزاره در تقاطع جامعه درونی و بیرونی پرداخت. آنان با اشاره به تجربه‌های تلخ، از جمله انفجارهای هدفمند علیه هزاره‌ها، تلاش کردند ابعاد رنج و چالش‌های هویتی را به تصویر بکشند. با این حال، طولانی بودن این بخش و فاصله‌اش از فضای شاد برنامه، باعث شد تا خستگی بر مخاطبان مستولی شود.
اجرای رقص محلی توسط گروه صبا به مدیریت حمیده امیری با حضور نونهالان، یکی از بخش‌های دلنشین و امیدبخش برنامه بود و پس از آن؛ قطعه شعر توسط راحله سردار به خوانش گرفته شد. یک بخش دیگر برنامه؛ اجرای رزم شعر (شعر جنگی) بود که با مدیریت رضا ناصری اجرا شد. برنامه بیش از حد خسته کن شده شده بود و مخاطبین بیش از اندازه انتظار اجرای هنری را کشیده بودند، با این وجود رزم شعر توانست کمی از یکنواختی کاسته و کمی بزم را به برنامه بیافزاید. دکتر جاوید نادر یک تن از اشتراک کننده‌گان رزم شعر بسیار لطافت به خرج داد.
پس از انتظار طولانی، اجرای زهرا الهام و تیم هنری‌اش، به‌ویژه بازخوانی آثار مرحوم دلشاد، نقطه اوج برنامه بود و توانست شور و هیجان قابل‌توجهی در میان حضار ایجاد کند. بخصوص دو آهنگ از مرحوم دلشاد بابه که با رقص و شادی جمعیت همراه بود.
بخش فشن‌شو با نمایش لباس‌های سنتی هزاره توسط جوانان، جلوه‌ای بصری و هویتی به برنامه بود که بعد از اجرای زهرا الهام به نمایش درآمد.
پس از اجرای فشن شو، مهدی فصیحی، رئیس انجمن صبا، با تأکید بر مفهوم ایستادگی تاریخی هزاره‌ها گفت: «تجلیل از روز فرهنگ هزاره، روایت ایستادگی مردمی است که از دل نسل‌کشی‌ها برخاسته‌اند و همچون کوه بابا، استوار باقی مانده‌اند.» در نهایت، پس از ساعت‌ها انتظار؛ اجرای تقی‌خان به‌عنوان آخرین بخش هنری، با استقبال مخاطبین مواجه گشت. هرچند باید یادآور شد اجرای او همزمان با خروج بخشی از جمعیت همراه بود.
با وجود غنای محتوایی و تنوع برنامه، یکی از نقدهای جدی به این رویداد، طولانی بودن بیش از حد بخش‌های سخنرانی و عدم توازن میان گفتار و اجراهای هنری بود؛ مسئله‌ای که باعث خستگی مخاطبان و حتی ترک زودهنگام برخی از آنان شد. این نکته، ضرورت بازنگری در طراحی برنامه‌های آینده را برجسته می‌سازد. به‌ویژه از منظر احترام به زمان و انتظار مخاطب و نیز حفظ شأن هنرمندانی که اجرای آن‌ها در انتهای برنامه قرار می‌گیرد.
در مجموع، این رویداد را می‌توان گامی مهم در مسیر تثبیت و بازنمایی هویت فرهنگی هزاره‌ها در استرالیا، به ویژه سیدنی دانست؛ رویدادی که اگر با اصلاحات ساختاری در اجرا همراه شود، می‌تواند به الگویی موفق برای دیگر جوامع مهاجر نیز بدل گردد.
باید یادآور شد که این برنامه با همکاری انجمن فرهنگی دای و گروه فرهنگی صبا و حمایت دیگر نهادهای جامعه همراه بود. همچنین بیش از بیست غرفه مختلف در این برنامه سهم گرفته بودند.
