از حاشیه تا رسمیت؛ روز فرهنگ هزاره در کمبرلند سیدنی!
جامعه هزاره در استرالیا، بهویژه در ناحیه کمبرلند، در سالهای اخیر نقش مهم و ارزشمندی در رشد فرهنگی، اجتماعی و تقویت چندفرهنگیبودن این کشور ایفا کرده است. با وجود حضور گسترده و فعالیتهای چشمگیر فرهنگی و اجتماعی مردم هزاره، تا سالهای اخیر هیچ رویداد خاصی که حمایت یک نهاد دولتی را پشت سر داشته باشد و برای معرفی و بزرگداشت جامعه هزاره برگزار شود، وجود نداشته است. ثبت روز فرهنگ هزاره در شورای شهر کمبرلند، نخستین رویداد از این دست در استرالیاست که برای معرفی و بزرگداشت فرهنگ هزاره بهگونه رسمی در شورای شهر کمبرلند به ثبت رسیده است.
دهمزنگ، بهعنوان رسانهای که تلاش دارد صدای جامعه را انعکاس دهد و در عین حال رویدادهای جامعه را ثبت و مکتوب کند، با بسیاری از فعالان جامعه در این ارتباط تماس گرفته و در این مورد گفتگو کرده است. همچنین با خانم آیدا تگین، عارف همت، خادم فیاض و علی آزاد، از چهرههایی که در روز ثبت این رویداد در جلسه شورا حضور داشتهاند، نیز تماس گرفته است.
گزارش زیر، ترکیبی از این گفتگوها و جستجو در دایرکتوری اجندای شورای شهر کمبرلند است.* همچنین باید گفت که بنا به درخواست برخی از فعالان جامعه، از آنان در این گزارش نام برده نشده است.
نخستین گام برای به رسمیت شناختن «روز فرهنگ هزاره» توسط بانو آیدا تگین، از فعالان اجتماعی جامعه هزاره، برداشته شده و پیشنویس این طرح نیز توسط ایشان تهیه گردیده است. سپس این طرح در دفتر مریلندز، با حضور بیژن وثیق، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. متعاقب این گفتگوها، در تاریخ ۶ جون ۲۰۲۵، این پیشنهاد به دکتر دایان کولمن، عضو شورای شهر کمبرلند از حزب کارگر، ارائه شده؛ شخصیتی که همواره از حامیان جامعه هزاره به شمار میرود.
“پس از مطرح شدن این پیشنهاد، تلاشها و رایزنیهای گستردهای از سوی فعالان جامعه هزاره آغاز شد تا اهمیت فرهنگ، تاریخ و نقش جامعه هزاره برای مسئولان شورای شهر بیشتر روشن گردد.
در ادامه، دکتر دایان کولمن به همراه گلن المور، دیگر عضو شورای شهر، حمایت رسمی خود را از این طرح اعلام نموده و آن را برای بررسی در نشست رسمی شورا آماده ساختهاند. در تاریخ ۱۸ جون ۲۰۲۵، این پیشنهاد در نشست ماهانه شورای شهر کمبرلند برای رأیگیری مطرح شده است.” آیدا تگین
در این نشست، شماری از اعضا و فعالان جامعه هزاره حضور داشتهاند؛ از جمله آقای علی شریفی، آقای عارف همت، آقای علی آزاد، آقای حسین رمضانی، بیژن وثیق، پریسا وثیق، خادم فیاض و خود خانم آیدا تگین.
“در جریان جلسه، موضوع «به رسمیت شناختن روز فرهنگ هزاره» برای رأیگیری رسمی مطرح شد و پس از سخنرانیها، بحثها و تبادل نظر میان اعضای شورا، سرانجام اکثریت آرا به نفع این پیشنهاد داده شد و شورای شهر کمبرلند بهصورت رسمی روز ۱۹ می را بهعنوان روز فرهنگ هزاره به رسمیت شناخت. این تصمیم، یک دستاورد تاریخی و ارزشمند برای جامعه هزاره در استرالیا، بهویژه جامعه هزاره ساکن ناحیه کمبرلند، به شمار میرود.” عارف همت
بر اساس متن مصوبه شورا، این نهاد متعهد شد که روز فرهنگ هزاره را از سال ۲۰۲۶ در برنامه فرهنگی سالانه خود شامل سازد، برای اجرای آن بودجه اختصاص دهد، از طریق کانالهای ارتباطی شورا آن را ترویج کند و همچنان به نمایندگان ایالتی و فدرال نامه ارسال نماید تا برای رسمی شدن این روز در سطوح بالاتر نیز تلاش صورت گیرد.
این طرح با حمایت گسترده و فراحزبی اعضای شورا به تصویب رسید.
اعضای شورایی که از این طرح حمایت کردند عبارتاند از:
شهردار شورا اولا حمید (کارگر)
عضو شورا دکتر دایان کولمن (کارگر)
عضو شورا گلن المور (کارگر)
عضو شورا انور یاسار (کارگر)
عضو شورا سومان ساها (کارگر)
عضو شورا احمد اووف (مستقل)
عضو شورا اِدی سرکیس (مستقل)
عضو شورا استیو کریستو (لیبرتارین)
عضو شورا هلن هیوز (جامعه محلی ما)
عضو شورا پل گرارد (جامعه محلی ما)
عضو شورا سوجان سلونثیران (سبزها)
این طرح حمایت قوی و فراحزبی دریافت کرده است که نشاندهنده شناخت گسترده از اهمیت جامعه هزاره و سهم فرهنگی آن در جامعه چندفرهنگی استرالیاست. احمد اووف، از کنسولرهای مستقل شورا، در پیوند به این مصوبه در تیکتاک چنین نوشته است:
«من در شورای کمبرلند ایستادهام و خواهان آن هستم که ۱۹ می هر سال بهطور رسمی بهعنوان “روز فرهنگ هزاره” به رسمیت شناخته شود.
فرهنگی پرافتخار، مقاوم و زیبا که شایسته تجلیل، بهیادسپاری و حفاظت است. بیایید تاریخ، روایتها و سهم ارزشمند آنان در جامعهمان را گرامی بداریم.
فرهنگ، هویت است. بهرسمیتشناختن، احترام.»**
با این حال، ثبت این طرح بدون مخالفت نیز نبوده است. اعضای شورایی که به این طرح رأی مخالف دادهاند عبارتاند از:
عضو شورا مایکل زایتر (لیبرال)
عضو شورا استیو یانگ (لیبرال)
عضو شورا ندیمه کفرونی-سبا (لیبرال)
گفتنی است که یکی از اعضای شورا از حزب لیبرال، وارد گرنویل، جناب جوزف رحمی، در جلسه حضور نداشته؛ اما در فیسبوک ویدیویی در مخالفت با این مصوبه نشر کرده است.***
متعاقب این تصمیم، در تاریخ ۱۶ می ۲۰۲۶، برای نخستینبار برنامه رسمی بزرگداشت روز فرهنگ هزاره از سوی شورای شهر کمبرلند و با همکاری شورای فرهنگی هزاریان، با اشتراک گسترده اعضای جامعه هزاره، مهمانان ویژه، مسئولان محلی و چهرههای فرهنگی برگزار شد.****
در این مراسم، شهردار شهر کمبرلند، بانو اولا حمید، بهطور رسمی روز فرهنگ هزاره را تبریک گفته و از نقش مثبت و سازنده جامعه هزاره در استرالیا قدردانی نمود. ایشان تأکید کردند که زیبایی استرالیا در تنوع فرهنگی و چندفرهنگی بودن آن است و جامعه هزاره یکی از جوامع فعال، پرتلاش و ارزشمند در این کشور محسوب میشود.*****
گفتنی است که اولویت نخست جامعه هزاره در شورای شهر کمبرلند، ثبت «هزارهجنوساید» بوده است و در این راستا تلاشهایی نیز صورت گرفته که متأسفانه به نتیجه مطلوب نرسیده است. برای ثبت و مکتوب شدن این تلاشها در اینجا بدان پرداخته شده است. ایدهٔ مطرحکردن هزارهجنوساید در شورای شهر کمبرلند نخستینبار توسط مهدی فیضی، در یکی از گروههای واتساپی متشکل از جوانان، دانشجویان و فعالان سیدنی، در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ و در دوران کرونا مطرح شده است. او این طرح را با الهام از ثبت نسلکشی ارامنه در شورای شهر راید پیشنهاد نموده؛ طرحی بسیار خوب و قابل توجه. ثبت در شورای شهر، درج آن در تقویم فرهنگی شورای شهر، و ایجاد بنای یادبود قربانیان هزاره جنوساید.******
حدود یکونیم تا دو سال بعد، زمانی که این موضوع توسط عضو از جامعهی هزاره و حزب کارگر دوباره در شورای شهر کمبرلند دنبال میشود، مشخص میشود که این طرح از سوی گروه صبا با یکی از کونسلرهای شورا مطرح شده و حتی یک یا دو نشست آنلاین نیز در این رابطه برگزار شده است. با این حال، کدام نتیجهای مطلوب در پی نداشته است.
وقتی موضوع هزاره جنوساید برای بار دوم مطرح میشود، با اکثریت اعضای انجمنها، بزرگان جامعه و نمایندگان ایالتی و فدرال نیز تماس گرفته میشود. در پی این تلاشها دو چیز مشخص میشود. یکی اینکه متأسفانه جامعهی هزاره بیش از اندازه غرق در جناح بندیها به دور انجمنها و رفیقبازیها است. موضوع دوم؛ عدم حمایت و پشتوانه لازم از سوی نمایندگان محل. کونسلرهای حزب کارگر که در آن زمان اکثریت شورای شهر را در اختیار داشتند، تمایل چندانی به ثبت هزارهجنوساید نشان ندادهاند. یکی از دلایلی که مطرح کردهاند، مسئلهٔ رسمیت حقوقی نسلکشی در دادگاه لاهه بوده است. بنابر استدلال آنها، نسلکشی ارامنه از سوی نهادهای بینالمللی بهرسمیت شناخته شده و به همین دلیل ثبت آن برای یک شورای شهر در سیدنی دشوار نبوده است، اما در مورد هزارهجنوساید وضعیت متفاوت است.
دلیل دیگر، ملاحظات سیاسی بوده است. بسیاری نمیخواستهاند بهخاطر موضوع هزارهجنوساید، پایگاه اجتماعی خود را در معرض آسیب قرار دهند. همچنین این نگرانی را مطرح کردهاند که طرح چنین موضوعی در داخل جامعهٔ کمبرلند با مخالفتهایی روبهرو شود. بنابراین؛ ایده ثبت هزاره جنوساید در شورای شهر کمبرلند به نتیجه نرسیده است.
در آخر؛ باید اذغان کرد که ثبت «روز فرهنگ هزاره» در یک نهاد رسمی دولتی بهمعنای بهرسمیتشناختهشدن حضور، هویت، تاریخ و سهم اجتماعی جامعه هزاره در ساختار رسمی جامعه استرالیاست. در کشوری مانند استرالیا که سیاست چندفرهنگیبودن بخشی از هویت ملی آن محسوب میشود، ثبت رسمی یک روز فرهنگی در سطح شورا، در واقع نوعی پذیرش و مشروعیتبخشی نهادی به آن جامعه است. این موضوع سبب میشود که فرهنگ، تاریخ، هنر، زبان و روایتهای جامعه هزاره از حاشیه بیرون آمده و وارد تقویم رسمی و عمومی جامعه گردد. از همینرو، جامعه هزاره باید این مسئله را صرفاً یک برنامه فرهنگی نبیند، بلکه آن را یک دستاورد مدنی، اجتماعی بداند؛ دستاوردی که میتواند در آینده زمینهساز حضور بیشتر، دیدهشدن بیشتر و حتی تأثیرگذاری بیشتر جامعه در ساختارهای سیاسی و اجتماعی استرالیا شود.
از سوی دیگر، ثبت چنین رویدادهایی بههیچوجه ساده و عادی نیست و معمولاً نیازمند ماهها رایزنی، گفتگو، لابیگری، ایجاد ارتباط با اعضای شورا، جلب حمایت جریانهای مختلف سیاسی و متقاعدساختن نهادهای تصمیمگیر است. در فضای سیاسی و اداری استرالیا، هر طرحی که بخواهد وارد ساختار رسمی حکومت محلی شود، باید از مراحل مختلف اداری، سیاسی و رأیگیری عبور کند و طبیعی است که همواره با مخالفتها، حساسیتها و دیدگاههای متفاوت نیز روبهرو باشد. به همین دلیل، ثبت روز فرهنگ هزاره نتیجه تلاش پیگیرانه، ارتباطگیری مؤثر بوده است. اگر جامعه هزاره بخواهد در آینده نیز مطالبات مهمتری را در سطح شوراها، پارلمانها و نهادهای رسمی مطرح کند، نیاز است که اهمیت این نوع فعالیتهای مدنی، رایزنیهای سیاسی و مشارکت سازمانیافته را بیشتر درک کرده و از آن حمایت نماید.
*دایرکتوری اجندای شورای شهر کمبرلند
***سخنان جوزف رحمی از حزب لیبرال در فیسبوک
