دختری از جاغوری فاتح قله اورست
ذکیه احمد دختر هزارهتبار از قریه جودری ولسوالی جاغوری، زاده دهه ۱۹۹۰ میلادی است، دختری که امروز نامش به عنوان نخستین زن افغانستانی فاتح قله اورست در تاریخ ثبت شده است. ولی روایت زندگی او تنها داستان صعود به بلندترین قله جهان نیست، بلکه روایت ایستادگی، محرومیت، مهاجرت و مبارزه زنی است که از دل دشوارترین شرایط برخاست تا صدای زنان و دختران خاموششده افغانستان باشد.
ذکیه دوران مکتب را در «لیسه نسوان شهدا» در سنگماشه، مرکز ولسوالی جاغوری، سپری کرد. او در سالهای درس میخواند که امکانات آموزشی در مناطق محروم افغانستان بسیار محدود بود. با این حال، هر روز مسیر طولانی خانه تا مکتب را در حدود چهار ساعت پیاده طی میکرد؛ مسیری دشوار که برای بسیاری از دختران افغانستان، خود نمادی از مبارزه و نلاش برای دسترسی به تعلیم و آموزش بود. او در کنار درس، به عنوان فرزند بزرگ خانواده، مسئولیت کارهای خانه را نیز بر دوش داشت و زندگی را با سختی و تلاش پیش میبرد.
پس از فراغت از مکتب، دو بار در امتحان کانکور اشتراک کرد. بار نخست در رشته بیولوژی در دانشگاه تعلیم و تربیه کابل و بار دوم در دانشکده ژورنالیزم دانشگاه کابل پذیرفته شد، اما در سمسنر اول رها کرد و بعدها تحصیلات عالی خود را در کشور هندوستان به پایان رساند و موفق به اخذ مدرک لیسانس و ماستری شد.
ذکیه احمد در سال ۲۰۲۲ با ویزای بشردوستانه وارد استرالیا شد و زندگی تازهای را آغاز کرد؛ اما درد و خاطرات افغانستان همچنان با او باقی ماند. او در نوجوانی از حمله طالبان بر موتر حامل مسافران به سوی کابل جان سالم به در برده؛ رویدادی تلخ که مسیر زندگیاش را تغییر داد و نگاهش را نسبت به سرنوشت زنان و دختران افغانستان عمیقتر ساخت.
اکنون این دختر جاغوری، که با نام «ریور» نیز شناخته میشود و در شهر ملبورن به تحصیل ادامه میدهد، موفق شده است در تاریخ ۲۱ می ۲۰۲۶ ساعت ۷:۲۰ صبح به وقت محلی، به قله ۸۸۴۹ متری اورست، بلندترین نقطه کره زمین، صعود کند. موفقیتی که تنها یک دستاورد ورزشی نیست، بلکه پیامی روشن برای جهانیان دارد.
ذکیه گفته است که این صعود را برای جلب توجه جهانی به وضعیت زنان و دختران افغانستان، پایداری پناهجویان و اهمیت سلامت روان انجام داده است. او تأکید کرده که میخواهد الهامبخش دختران و زنانی باشد که امروز در افغانستان از ابتداییترین حقوق انسانی خود نظیر تعلیم و آموزش و کار محروماند.
این موفقیت در حالی رقم خورده است که زنان و دختران افغانستان زیر حاکمیت طالبان، از آموزش، کار، ورزش و حضور فعال در عرصه اجتماعی منع شدهاند.
میلیونها دختر از رفتن به مکتب و دانشگاه بازماندهاند و هم چنان بسیاری از زنان از عرصههای فرهنگی و اجتماعی حذف شدهاند. در چنین شرایطی، صعود یک زن افغانستانی به بام جهان، معنایی فراتر از یک رکورد ورزشی پیدا میکند؛ گویی پرچم امید و مقاومت زنانی است که در سرزمینشان اجازه حتی رؤیا دیدن را ندارند.
ذکیه احمد برای رسیدن به این هدف، ماهها تمرینات سنگین و طاقتفرسا را پشت سر گذاشت و برای تأمین هزینههای این برنامه نیز تلاش فراوان کرد. او امیدوار است این دستاورد بتواند توجه جهانیان را به آرزوها، تواناییها و رنجهای زنان و دختران افغانستان جلب کند؛ زنانی که با وجود همه محدودیتها، هنوز برای زندگی، آزادی و آیندهای بهتر مبارزه میکنند.
صعود ذکیه احمد به قله اورست، تنها فتح یک کوه نیست؛ بلکه فتح دیوارهای ترس، تبعیض و خاموشی است. روایت دختری از جاغوری که از جادههای خاکی کشور جنگزده و محرومیتهای افغانستان برخاست و بر بلندترین قله جهان ایستاد تا به دختران سرزمینش بگوید: هنوز میتوان ایستاد، جنگید و مبارزه کرد و به قله رسید.
