سرباز پرافتخار یا متهم به جنایت؟ بازداشت بن رابرتس-اسمیت به اتهام قتل غیرنظامیان در افغانستان

در یک تحول مهم قضایی و امنیتی، «بن رابرتس-اسمیت»، از نیروهای ویژه پیشین ارتش استرالیا، به اتهام ارتکاب جنایات جنگی در افغانستان بازداشت شد. این رویداد که در تاریخ ۷ اپریل ۲۰۲۶ رخ داد، یکی از جدی‌ترین پرونده‌های جنایات جنگی در تاریخ معاصر استرالیا به‌شمار می‌رود.
بر اساس گزارش‌ها، این نظامی ۴۷ ساله که پیش‌تر به‌عنوان یکی از پرافتخارترین سربازان زنده استرالیا شناخته می‌شد، در فرودگاه سیدنی و پس از بازگشت از بریزبن توسط پولیس فدرال استرالیا بازداشت شده است. او قرار است با پنج اتهام «قتل به‌عنوان جنایت جنگی» روبه‌رو شود؛ اتهاماتی که به رویدادهای میان سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲ در ولایت ارزگان افغانستان مربوط می‌شوند.

مقام‌های قضایی استرالیا اعلام کرده‌اند که قربانیان این پرونده، شهروندان افغان غیرمسلح بوده‌اند که در زمان وقوع حوادث، درگیر جنگ نبوده و تحت کنترول نیروهای استرالیایی قرار داشتند. طبق این ادعاها، برخی از این افراد مستقیماً توسط متهم کشته شده‌اند و در موارد دیگر، این قتل‌ها به‌دستور او توسط نیروهای زیردست انجام شده است.

این پرونده نتیجه تحقیقات چندساله مشترک میان پولیس فدرال استرالیا و «دفتر بازرس ویژه» است که از سال ۲۰۲۱ برای بررسی اتهامات جنایات جنگی در افغانستان آغاز شده بود. این تحقیقات با چالش‌های جدی از جمله عدم دسترسی مستقیم به صحنه‌های جرم در افغانستان پس از تحولات سیاسی آن کشور مواجه بوده است.

پیش از این نیز نام رابرتس-اسمیت در یک پرونده حقوقی جنجالی مطرح شده بود. او در سال‌های گذشته علیه چندین رسانه استرالیایی به اتهام نشر مطالب افترا‌آمیز شکایت کرده بود، اما دادگاه فدرال در سال ۲۰۲۳ به این نتیجه رسید که ادعاهای مربوط به دخالت او در قتل غیرنظامیان «به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای درست» بوده است؛ هرچند این حکم در چارچوب حقوقی مدنی صادر شده و به معنای اثبات جرم در محکمه کیفری نیست.

این بازداشت در حالی صورت می‌گیرد که پیش‌تر نیز یک سرباز دیگر استرالیایی به نام «اولیور شولز» در سال ۲۰۲۳ به اتهام مشابه تحت پیگرد قرار گرفته و پرونده او همچنان در جریان است.

پرونده کنونی بخشی از روند گسترده‌تری است که پس از انتشار گزارش معروف «بررتون» در سال ۲۰۲۰ آغاز شد؛ گزارشی که شواهد معتبری از دست‌کم ۳۹ مورد قتل غیرقانونی توسط نیروهای ویژه استرالیا در افغانستان را مستند کرده بود.

مقام‌های استرالیایی تأکید کرده‌اند که این اتهامات تنها مربوط به شمار محدودی از نیروها است و عملکرد کلی ارتش این کشور را زیر سؤال نمی‌برد. در عین حال، این پرونده می‌تواند پیامدهای حقوقی، سیاسی و اخلاقی گسترده‌ای برای اعتبار بین‌المللی نیروهای نظامی استرالیا داشته باشد.
رابرتس-اسمیت قرار است به‌زودی در یکی از محاکم ایالت نیو ساوت ولز حاضر شود. در صورت اثبات جرم، او با مجازات حبس ابد مواجه خواهد شد.